मुखपृष्ठ » कविता » संगणक-विश्र्व

संगणक-विश्र्व

भौतिकशास्त्रात विश्र्वरचनेच्या संदर्भात काही अचंबित करणारे शोध लागले आहेत. सामान्य माणसाला ते बरेचसे अनाकलनीय आहेत. ते वाचताना त्या संकल्पना आणि संगणक प्रक्रिया यात काही साम्य जाणवले. ते मांडण्याचा प्रयत्न या कवितेत केला आहे.

ही पुर्ण कविता मराठीत आहे. यात काही नवीन शब्द योजले आहेत तर काही शब्द नव्या संदर्भात वापरले आहेत. असे शब्द अधोरेखित करून त्यांचा इंग्रजीमधील अर्थ याच पानावर कवितेखाली दिला आहे.

तसेच भौतिकशास्त्रातले संबंधित शोधही याच पानावर इंग्रजीमध्ये सांगितले आहेत. त्यांचा संदर्भ कवितेत त्या त्या ओळीच्या क्रमान्कानुसार दिला आहे.


संगणकाचा फळा* | दावी अनेक कळा | असे तो आभास | विश्र्वासारिखा ||१||
खोल डोकावता* |अंतर ते वाढे | दोन कणातील | विश्र्वप्रसरण ||२||
मोळी* वसे एके खानी* | शीघ्रमार्गे* अनेक खानी | एकावेळी भासे सर्वत्र | पुंजकण* ||३||
आता एक तऱ्हा* | आता दूजी तऱ्हा | अदलाबदली | उर्जेप्रमाणे ||४||
चकतीत* असे द्विरूप* | प्रकटता आगळे रूप | हाच तो सिद्धांत | परमसूक्ष्मतंतू* ||५||
चकतीत असे द्विरूप | निरीक्षणांती ध्वनी वा चित्र | प्रकाश लहरीकण | द्वैताद्वैत* ||६||
इथे दाबता कळ* | तिथे घटे घटीत | तत्क्षणीच हे होई | जणू पेचकण* ||७||
एक मोळी भारदस्त | दूजी मोळी भारहीन | प्रणालीधिष्ठीत* गुण | क्षेत्राप्रमाणे ||८||
करामत पहा | द्विमिती वा त्रिमिती | आत किती मिती* | कोण जाणे ||९||
खेळ चाले सारा | मना हवा तसा | वाटे आम्ही राजे | भास सारा ||१०||
आपण खरे की | महासंगणक | कोणा खरी गती | गुंग मती ||११||
फळ्यावरील करामत | होई आज्ञेबरहुकूम | जरी आज्ञावलीलेखक* | अनामिक ||१२||


फळा screen / monitor
डोकावणे to zoom in
मोळी file
खाना folder
शीघ्रमार्ग shortcut
पुंजकण quantum particle
तऱ्हा format
चकती hard disk
द्विरूप binary
परमसूक्ष्मतंतू सिद्धांत string theory
द्वैत duality
कळ Key on mouse / keyboard
पेचकण entangled particles
प्रणाली software
क्षेत्र field
मिती dimension
आज्ञावली programme


२. Universe is expanding by ‘addition of new space’. Thus all (distant, mega) objects (e.g. galaxies] are moving away from each other.
३. Quantum particles seem to be present everywhere at the same time, but with different probability for each position.
४. Energy changes forms while files change formats, e.g. .doc to .pdf.
५. In string theory, different vibrations of infitesimally small strings in multiple dimensions are visible as different particles, e.g. electron, photon, etc.
६. Photon [i.e. light] sometimes behaves as wave and sometimes as particle.
५ व ६. It is said, that in quantum state, the particles exist in all possible states. And, when one makes an observation, the particle takes a particular state.
७.  When one of the ‘entangled particles’ is changed, the other also changes instantaneously, whatever distance apart. This has been proven experimentally. It therefore seems that information is passed at a speed more than that of light. This is why Einstein called this phenomenon as ‘spooky action at distance’.
८. There are various fields occupying space-time. Particle properties depend on how they interact with each field. E.g. Higgs field is responsible for assigning different mass to different particles, but not all. E.g. photons and neutrinos do not have mass.
९. Although we perceive only 3 dimensions, universe actually is supposed to have 10  or 11 dimensions.
१० व ११. Scientist predict a possibility that we are no more than characters of a grand universal play, similar to a computer game, in which the characters have no free will. If one could understand what those characters in a game think, may be they think they have a free will. But that obviously is not true.